Een hypotheek bepaalt wie het eerste recht van verkoop heeft. Een hypotheek is daarmee een zakelijke zekerheid dat rust op een goed of zaak (meestal onroerend goed). Het eigendom wordt in onderpand genomen of gegeven in ruil voor een schuld. Bij een hypotheek houdt de eigenaar de beschikking over het goed. De hypotheek wordt bij een notaris beschreven in een hypotheekakte.

Wanneer er aan een hypotheek een lening is verbonden spreken we over een hypothecaire lening, ook wel hypothecair krediet of lening met hypothecaire zekerheid genoemd. In het dagelijks taalgebruik wordt dit vaak gewoon hypotheek genoemd.

Bij een hypotheek spelen 2 partijen een belangrijke rol: de hypotheeknemer (of hypotheekhouder) die het eerste recht van verkoop verkrijgt op het onderpand, meestal een bank en zodoende de geldgever; en de hypotheekgever, die het eventuele geld ontvangt en tevens eigenaar is van het onderpand.

In de praktijk worden de termen hypotheekgever en hypotheeknemer (of geldgever en geldnemer) vaak verkeerd om gebruikt. Zo hoor je vaak dat iemand een hypotheek heeft genomen om een huis te kunnen kopen terwijl hij eigenlijk een hypotheek geeft.

Iedereen die op zoek is naar een hypotheek vraagt zich af welk van de hypotheekvormen het beste past bij de persoonlijke situatie.